مرکز تحقیقات ژنتیک

ژنوم باستانی؛ ردپای انتخاب طبیعی در تکامل انسان 

دکتر علی اکبری و پژوهشگران بین‌المللی به سرپرستی دانشمندان دانشگاه هاروارد و مؤسسه برود (Broad Institute)، در مطالعه‌ای که در نشریه معتبر علمی "Nature" منتشر شده‌است، نشان داده‌اند که انتخاب طبیعی در هزاران سال گذشته نقشی بسیار پررنگ‌تر در شکل‌دهی ژنوم انسان‌های غرب اوراسیا داشته‌است.این پژوهش با بررسی گسترده DNA انسان‌های باستانی، تصویری تازه از چگونگی تکامل انسان و سازگاری ژنتیکی او با محیط و بیماری‌ها ارائه می‌دهد.در این مطالعه، دانشمندان با بررسی DNA بیش‌ از ۱۵ هزار فرد باستانی و امروزی از غرب اوراسیا، روشی آماری جدید برای ردیابی انتخاب طبیعی در طول زمان توسعه دادند. آن‌ها موفق شدند بیش از  ۴۷۹ جایگاه ژنتیکی مستقل (loci) را شناسایی کنند که طی هزاران سال گذشته به‌طور معناداری تحت انتخاب طبیعی قرار گرفته‌اند.برخی از این واریانت‌ها با ویژگی‌هایی مانند پوست روشن، مقاومت در برابر بیماری‌های عفونی و همچنین ژن "TYK2" مرتبط بودند؛ ژنی که در پاسخ‌های ایمنی و حساسیت به برخی بیماری‌های عفونی نقشی مهم ایفا می‌کند.اهمیت این یافته‌ها تنها به شناخت گذشته انسان محدود نمی‌شود؛ بسیاری از واریانت‌های شناسایی‌شده با بیماری‌های امروزی مانند سلیاک، سل و دیابت نوع دو ارتباط دارند. درک اینکه چرا این ژن‌ها در گذشته مزیت تکاملی داشته‌اند، می‌تواند به دانشمندان به درک بهتر ارتباط میان تغییرات ژنتیکی، سازگاری تکاملی و بیماری‌های امروزی کمک کند.  پژوهشگران در پایان تأکید می‌کنند که تکامل انسان فرآیندی متوقف‌شده نیست و آثار انتخاب طبیعی همچنان در ژنوم انسان قابل مشاهده است. این مطالعه یکی از جامع‌ترین شواهد موجود درباره نقش انتخاب طبیعی در شکل‌دهی ویژگی‌های زیستی و سلامت انسان امروزی را ارائه می‌دهد.

منبع